Chương 8: PHÙ SA BÌNH YÊN

Nhiều năm sau, vào một ngày tháng Chín trời cao trong vắt, thị trấn nhỏ ven sông đón mừng ngày Quốc khánh bằng những lá cờ đỏ sao vàng tung bay phần phật trong gió sớm. Nắng vàng sóng sánh đổ xuống dòng sông, nơi những chiếc ghe xuồng tấp nập ngược xuôi chở đầy bông điên điển và sản vật miệt vườn. Tiếng cười nói vang vọng trên mặt nước phẳng lặng, khác hẳn cái im lìm đáng sợ của dòng sông năm nào.

Trên khoảng sân trước đài tưởng niệm nhìn ra mặt sông, ông Nguyễn Hữu Nghĩa, giờ đã là một ông già tóc bạc hoa râm, đứng lặng lẽ. Bên cạnh ông là bà Thanh Bình, mái tóc đã điểm sương, tay khẽ vịn vào vai chồng như đã vịn suốt bao nhiêu năm tháng cuộc đời. Đứng giữa hai người là đứa cháu nội bảy tuổi, tên An, đôi mắt đen sáng láu lỉnh, đang mặc chiếc áo thun in hình cờ Tổ quốc, tay cầm một lá cờ giấy nhỏ vừa được phát ở cổng trường.

Ông Nghĩa chậm rãi đưa tay vào túi áo ngực, lấy ra chiếc la bàn đồng hoen rỉ, kỷ vật duy nhất còn nguyên vẹn từ cái đêm mưa dông năm nào, thứ đã theo ông qua không biết bao nhiêu trận càn, bao nhiêu đêm trốn chạy, bao nhiêu năm tháng dựng lại cuộc sống từ đống tro tàn.

Bé An tò mò ngước lên, kéo nhẹ vạt áo ông.

"Nội ơi, sao cái la bàn cũ vầy mà nội cứ mang theo hoài vậy nội?"

Ông Nghĩa mỉm cười, nụ cười bao dung của một người đã đi qua rất nhiều mất mát. Ông ngồi xuống bằng đôi chân đã bắt đầu run vì tuổi tác, đặt chiếc la bàn vào lòng bàn tay nhỏ nhắn của cháu. Cây kim bên trong, sau bao năm tháng, vẫn khẽ rung rồi kiên định chỉ về một hướng.

"An nè, con nhìn coi." Giọng ông trầm ấm, hòa vào tiếng gió từ sông thổi lên.

"Cây kim này giống như lòng biết ơn của mình vậy đó con." Ông chỉ tay ra phía dòng sông đang lấp lánh dưới nắng.

"Con thấy dòng sông trước mặt mình không? Ngày xưa, nơi đây đã có những người không tiếc thân mình để giữ lấy từng tấc đất. Có ông cố của con, có mấy người bạn của nội, người còn người mất. Bây giờ, nước sông vẫn chảy, ruộng lúa vẫn chín vàng, con được đi học, được chạy chơi tự do như vầy, là nhờ những người đó đã lặng lẽ đứng ở lại phía sau con, dù con không thấy họ."

"Vậy ông cố giờ ở đâu hả nội?" Bé An hỏi, giọng ngây thơ, ngón tay bé xíu vẫn còn mân mê mặt kính chiếc la bàn.

 Ông Nghĩa ngước nhìn lên đài tưởng niệm phía xa, nơi có khắc những dòng chữ giản dị tưởng nhớ những người đã ngã xuống vì mảnh đất này, rồi nhìn xuống dòng sông đang lấp lánh dưới nắng.

"Ông cố ở trong dòng sông này nè, trong từng hạt phù sa bồi lên ruộng lúa mình ăn hằng ngày đó con." Ông đặt bàn tay lên ngực cháu, nơi trái tim nhỏ đang đập đều.

"Ổng cũng ở trong con nữa, trong cách con biết yêu thương xóm làng, biết ơn những gì mình đang có."

Bé An nhìn cây kim la bàn đứng yên, rồi ngước nhìn những lá cờ đang tung bay dưới nắng. Đứa trẻ chưa hiểu hết những gì ông nó vừa nói, nhưng trong đôi mắt trong veo ấy, có một điều gì đó đã lặng lẽ được gieo xuống, như một hạt giống sẽ nảy mầm dần theo năm tháng. Bà Thanh Bình ngồi xuống bên cạnh hai ông cháu, tay khẽ đặt lên vai chồng. Bà nhìn ra dòng sông, giọng nhỏ nhẹ kể thêm cho An nghe một chuyện mà ông Nghĩa chưa từng kể.

"Con biết không…" Bà nói, mắt ánh lên một nét cười hoài niệm

"Hồi xưa nội con với bà đây từng gặp nhau giữa rừng, chỉ được nắm tay nhau có một chút xíu rồi phải chia ra liền, không dám nói chuyện lâu vì sợ lính phát hiện. Vậy mà tụi bà cũng chờ được tới ngày hôm nay đó."

Bé An trố mắt, thích thú.

"Vậy hồi đó bà sợ không bà?"

"Sợ chớ con." Bà Thanh Bình cười, kéo đứa cháu vào lòng.

"Nhưng bà nghĩ, nếu ai cũng sợ mà không dám làm gì hết, thì cái ngày hôm nay đâu có tới được. Cho nên bà với ông nội con, với mấy người bạn của ông bà, ai cũng ráng vượt qua cái sợ đó hết."

Gió từ sông thổi lên, mang theo hương lúa mới hòa lẫn với mùi khói nhang thoang thoảng từ đài tưởng niệm phía xa. Bé An im lặng một lúc, rồi ôm lấy tay bà, dựa đầu vào vai bà, như thể đang cố gắng thấm hết những gì vừa nghe được vào lòng. Bà Thanh Bình đứng bên cạnh, im lặng nhìn hai ông cháu, khóe mắt bà cũng hơi cay cay. Bà nhớ tới cha mình, nhớ tới những chuyến xuồng chở thuốc qua sông năm nào, nhớ tới cả những người bạn cùng thời đã không còn sống để thấy được ngày hôm nay.

Gió từ sông lại thổi lên, mang theo hương lúa mới. Ông Nghĩa ngước nhìn lên đài tưởng niệm, nơi khắc tên những người đã không còn trở về, lòng ông nhẹ tênh mà cũng nặng trĩu theo một cách rất riêng, thứ cảm giác chỉ những người đã đi qua chiến tranh mới thật sự hiểu được. Họ không mất đi hoàn toàn. Có một phần của họ vẫn còn đó, trong dòng nước, trong từng hạt phù sa, trong cách một đứa trẻ bảy tuổi hôm nay được lớn lên giữa yên bình, và trong cây kim nhỏ bé vẫn ngày ngày lặng lẽ chỉ về một hướng không đổi, như lời hứa của một người cha năm xưa vẫn còn vang vọng qua bao thế hệ. Ông Nghĩa đứng dậy, nắm tay bé An, cùng bà Thanh Bình bước chậm rãi về phía đám đông đang tụ họp mừng ngày lễ lớn của đất nước. Phía sau lưng họ, đài tưởng niệm lặng lẽ dưới bầu trời tháng Chín trong xanh, nơi gió vẫn thổi, nơi sông vẫn chảy, và nơi ký ức về những người đã sống, đã chờ đợi, đã mất mát vì mảnh đất này vẫn sẽ còn được kể lại, năm này qua năm khác, cho những đứa trẻ như bé An.

HẾT TRUYỆN